THAN KYAW HTAY - Sống còn đối với cuộc sống. Acrylic trên vải bố

Một cuộc triển lãm tập thể hiếm hoi của 5 họa sĩ mới nổi nhan đề "Từ Myanmar tới với tình Thân ái" (From Myanmar with Love) được tổ chức hồi tháng 2 vừa qua tại trụ sở của Hội Mỹ thuật và Mỹ nghệ toàn Ấn Độ (All India Fine Arts and Crafts Society -AIFACS) đã cung cấp cho các khách thăm quan thủ đô New Delhi một cái nhìn tổng thể về những hoạt động sáng tác mỹ thuật cũng như những thực tiễn đương đại ở Myanmar hiện đại, một đất nước đang trải qua nhiều biến đổi lớn lao.

Các họa sĩ tham gia triển lãm bao gồm 5 họa sĩ hàng đầu trong giới mỹ thuật Myanmar như Aung Myint, K. Kyaw, Maung Aw, Than Kyaw Htay và Zaw Win Pe, những người đã từng triển lãm cá nhân tại trụ sở Cơ quan Văn hóa Pháp (Alliance Francaise) tại thủ đô Myanmar trong năm 2012. Được đại diện bởi Câu lạc bộ Mỹ thuật Calcutta (Calcutta Arts Club), một tổ chức chuyên khích lệ, khởi xướng mỹ thuật Đông Nam Á, cuộc triển lãm này cố gắng nâng cao nhận thức về mỹ thuật đương đại của Myanmar và tạo dựng một nền tảng vững chắc cho chiều hướng hâm mộ nền mỹ thuật ấy ở Ấn Độ, một thị trường mỹ thuật đang lớn mạnh từng ngày.

K. KYAW - Về chợ. Sơn dầu

Giới phê bình cho rằng nền dân chủ còn non trẻ ở Myanmar, một xứ sở trước đây đã từng bị tập đoàn quân sự thống trị trong hơn 5 thập kỷ, hiện còn phải tìm kiếm một ngôn ngữ mỹ thuật của riêng mình để có thể nêu bật tính chất văn hóa -xã hội trong đa dạng bất kể những phương tiện thể hiện muôn màu muôn vẻ mà các nghệ sĩ trẻ tuổi đang thử nghiệm. Họ cũng nhận định rằng về mặt kỹ thuật thể hiện, nền mỹ thuật mới của Myanmar được nhận định là có phần nào khá hơn một chút so với kỹ thuật thể hiện của một số nước láng giềng nhỏ bé hơn ở Đông nam Á.

Mỹ thuật đương đại của Myanmar, tuy còn chưa phổ biến lắm ở Ấn Độ, nhưng đã được săn lùng, tìm kiếm ở nhiều "kinh đô mỹ thuật" Á châu như Singapore, Hồng Kông, Thượng Hải, khắp Châu Âu và cả ở Hoa Kỳ. 

Thiếu nữ với bông hoa

Abhishek Basu, đồng chủ tịch Câu lạc bộ Mỹ thuật Calcutta nói: "Các nghệ sĩ có tác phẩm trưng bày tại triển lãm này đều đã được giới thiệu, tiến cử bởi các galleries và các nhà sưu tầm mỹ thuật của Singapore và châu Âu. Cuộc triển lãm lưu động này sẽ được tổ chức tại ít nhất 6 thành phố ở Ấn Độ cho tới cuối năm nay."

Năm ngoái, Câu lạc bộ này đã đưa đi triển lãm các tác phẩm của Myanmar tại 5 thành phố ở châu Âu, và mùa hè này cuộc triển lãm lưu động này chắc chắn sẽ được tổ chức tiếp tại Luân Đôn.

Nhà tài trợ này cho biết: "Việc ghi tên mua tác phẩm đã bắt đầu thậm chí trước khi khai mạc triển lãm ở thủ đô. Tôi đã đưa lên mạng Internet một cuốn vựng tập điện tử (e-catalogue) rồi!".

MAUNG AW - Cô bé chít khăn. Sơn dầu

Tại cuộc duyệt triển lãm, ông Basu đã bán 2 trong số các tác phẩm sẽ trưng bày cho hai nhà sưu tầm mỹ thuật Ấn Độ, họ rất muốn tìm hiểu về mỹ thuật đương đại Myanmar. Giá cả hai bức này dao động từ 85.000 Rupees tới 640.000 Rupees (tỷ giá hối đoái: 1 đô-la Mỹ đổi được 59,86 rupees). Ông Basu còn cho biết sẽ bổ sung thêm tác phẩm trong quá trình cuộc triển lãm được lưu động tổ chức trong cả nước.

Myanmar có 2 trường mỹ thuật lớn là trường Mỹ thuật Công lập ở Yangon và ở Mandalay - cả hai đều trực thuộc Trường Đại học Quốc gia về Mỹ thuật và Văn hóa.

Ông Basu cho biết: "Các họa sĩ trẻ tuổi thử nghiệm nhiều phương tiện sáng tác khác nhau và đều được đào tạo tại các trường mỹ thuật cả". Phần lớn các truyền thống mỹ thuật vẫn còn in đậm bản sắc đầy sức sống tự nhiên bên ngoài phạm vi các thành phố lớn, với nhiều ảnh hưởng Phật giáo.

Những thực tiễn đương đại mà các họa sĩ thể hiện trong tác phẩm của họ đều gần gũi với cuộc sống hàng ngày của đa số nhân dân Myanmar bình thường - tất cả đều toát lên nét phong phú từ những điều kiện sinh hoạt, chợ búa, học hành, Phật giáo, cuộc đấu tranh cho các quyền dân sinh và dĩ nhiên cả phong cảnh thiên nhiên nữa.

DAW AUNG SANSUW KYI - Chân dung

Họa sĩ cao niên nhất trong nhóm này, Zaw Win Pe, 52 tuổi, là người trong hàng ngũ tiên phong của cộng đồng mỹ thuật Myanmar, với "những bức phong cảnh sắc màu rực rỡ bắt nguồn từ cảm hứng trước cảnh tượng thiên nhiên hùng vĩ của bang Shan miền đông bắc của tổ quốc." Sắc màu là thành phần nổi trội trong các tác phẩm mỹ thuật của ông - Zaw Win Pe sử dụng các màu acrylic nhằm tạo nên những "mảng trừu tượng dầy dặn" (impasto abstractions), bằng các dạng hình học, thể hiện những thung lũng, núi đồi, sông suối … là những cảnh thiên nhiên bao la bất tận của bang Shan. Maung Aw, một trong những họa sĩ lão thành khác của Myanmar, là người đã được thụ giáo thày Saya U Thein Han tại Trường Mỹ thuật Công lập, là một họa sĩ "chơi màu" độc đáo.

Trong 2 lượt tranh trưng bày lần này nhan đề "Phụ nữ đang vận trang phục" (Women Dressing) và "Trẻ em chít khăn" (Turbaned Kids), ông đã vẽ những người phụ nữ toàn thân và trẻ em bằng màu acrylic, với những đường nét nêu bật vẻ đẹp của cơ thể các thiếu nữ dân tộc thiểu số, các bộ trang phục truyền thống của họ, và cuộc chiến giải phóng họ mà xã hội dân chủ hiện nay đã bắt đầu nhận thức được. Ông đã từng triển lãm tác phẩm của mình tại Hoa Kỳ và cả ở Hồng Kông nữa.

Điền Thanh (sưu tầm, tổng hợp và giới thiệu)